Tin giáo dục
Giúp bé khám phá đồ dùng trong gia đình

Mẹ mải nấu nướng. Bố bận vẽ nốt công trình. Thế là bé tự do với đồ chơi của mình và tất cả những đồ dùng xung quanh bé. Bé đang chơi, chính là bé đang khám phá. 

Chơi mãi những đồ chơi quen thuộc bé đã chán. Bé nhìn quanh, những thứ đồ đạc kia chỉ thấy bố mẹ dùng. Bé cũng muốn dùng thử xem sao. Bé đang học bằng cách tự trải nghiệm. 

Bé cắm phích điện vào ổ, điện loé sáng khiến bé giật cả mình. Bé nhấc chuột, ấn vào bàn phím, màn hình treo cứng lại. Bé vặn cho vòi nước chảy tung toé. Bé chạm bàn tay vào bàn là, bỏng rẫy lên và bé khóc thét. 

Mẹ bừng tỉnh chạy ra ôm bé vào lòng: “Hú vía! May cho con tôi chưa làm sao”. Rồi bụng bảo dạ: “Thôi, mình phải dẹp tất cả khỏi tầm với của ông nhóc nghịch ngợm này. Chỉ cho ông ấy xem ti vi là đủ rồi. Vừa không hỏng người, vừa giữ được đồ”. Bà mẹ có con trai hiếu động nghĩ sao là làm vậy. 

Còn bạn, bạn sẽ làm như thế nào? Có nên cất tất cả các đồ dùng đi như vậy không? Liệu có cất được không? Thẩm mỹ trong sắp đặt bày biện sẽ ra sao? Có nên cho con xem ti vi suốt như vậy không? Dù là xem phim hoạt hình hay ca nhạc thiếu nhi?

 Còn tôi sẽ hướng dẫn con mình như sau:

 Để những đồ dùng nguy hiểm (ổ cắm, bàn là, ấm điện, phích nước...) xa tầm với của trẻ. Hãy giải thích cho trẻ đó là những thứ trẻ chưa dùng được, nguy hiểm, phải tránh xa và cương quyết không thoả hiệp khi trẻ vòi vĩnh.

 Hướng dẫn trẻ một cách tỉ mỉ, khéo léo, theo trật tự nhất định một số những đồ dùng đơn giản trong gia đình. Người lớn cùng trẻ thực hiện từng bước những thao tác thích hợp. Những bước trẻ chưa tự làm được thì người lớn làm giúp. Đồng thời, cung cấp vốn từ cho trẻ bằng cách chỉ và gọi tên từng đồ dùng, các chi tiết và công dụng của chúng. Vd: Cho trẻ cầm “con chuột” và nói đây là con chuột của máy tính, dùng để điều khiển con trỏ trên màn hình... Cho trẻ nhắc lại từ “con chuột”. Quá trình thao tác thì gọi tên thao tác đó như “ nháy chuột”, hay “di con trỏ”... Sau đó gợi ý cho trẻ tự nói lên những hiểu biết của mình. 

Giúp trẻ biết giữ gìn đồ dùng: Người lớn luôn yêu cầu trẻ sử dụng các đồ dùng một cách nhẹ nhàng. Đôi khi lau chùi sạch sẽ, cất dọn gọn gàng, đúng chỗ. Một số đồ dùng người lớn nên tạo điều kiện để trẻ có nhiều cơ hội quan sát, tránh đuổi trẻ đi chỗ khác. Vì đây chính là lúc trẻ học được nhiều điều một cách trực quan.

 Giúp trẻ biết chấp nhận các đồ dùng như một phương tiện phục vụ cho cuộc sống. Người lớn thường xuyên cho trẻ sử dụng các đồ dùng này đúng lúc, đúng chỗ, đúng việc. Không cho trẻ dùng bừa bãi, tuỳ tiện.

 Giúp trẻ sử dụng đa dạng, đúng đắn các đồ dùng trong gia đình với sự theo dõi và trợ giúp của người lớn chính là một trong những con đường thuận lợi để trẻ phát triển các năng lực nhận thức, củng cố các mối quan hệ, tình cảm gắn bó giữa các thành viên trong gia đình.

 

                                                               Tiến sĩ giáo dục học MN

                                                                         Lê Bích Ngọc.